در حال بارگذاری

زخم پا در بیماران دیابتی

طبق آمار جهانی تعداد افراد مبتلا به دیابت در جهان حدود 346 میلیون نفر است. هر 10 ثانیه دو نفر به دیابت مبتلا می شود. هر 8 ثانیه یک نفر در اثر دیابت جان خود را از دست می دهد. دیابت علت یک میلیون قطع عضو در سال است.
بخش عمده ای از مبتلایان به دیابت، دچار عوارض عصبی دیابت و زخم پا می شوند. طبق بررسی های به عمل آمده ایران جزو کشورهایی است که مردم آن میزان زیادی در معرض خطر ابتلا به دیابت قرار دارند و بروز دیابت در ایران رو به افزایش است که سلامت پا در این بیماران از هر چیز مهم تر است. یکی از عوارض دیررس دیابت، نوروپاتی یا گرفتگی اعصاب است.
سلامت پا به خطر افتاده و شیوع این عارضه در بیماران دیابتی بین 12 تا 50 درصد ذکر شده است.70-60 درصد افراد دیابتی دچار آسیب عصبی می شوند که ممکن است منجر به قطع پا در آن ها شود. در حدود 15 درصد این افراد زخم پای ناشی از دیابت مشاهده شده است. در حال حاضر در ایران تعداد6-5/5 میلیون بیمار دیابتی وجود دارد.

سلامت پا و شدت نوروپاتی با سن فرد، طول مدت ابتلا به دیابت و چگونگی کنترل قند خون مرتبط است. نوروپاتی به چندین شکل در بیماران دیده می شود، شایع تریت فرم آن به صورت گرفتاری حس در پا است که ممکن است به صورت درد، سوزن سوزن شدن یا مور مور شدن در پاها بروز کند و یا به صورت از بین رفتن حس درد و حرارت و حس درک موقعیت پا ظاهر شود.
درک ارتعاشات کاهش یافته به طوری که آستانه درک ارتعاشات دیاپازون در اندام تحتانی افزایش یافته و احتمال ایجاد زخم بدون درد در پا را زیاد می کند و ناخودآگاه سلامت پای آن ها به خطر افتاده بدون اینکه حتی متوجه شوند. از طرفی به علت گرفتاری اعصاب خودکار (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) تعریق پا کاهش یافته و با گرفتاری اعصاب حرکتی ناحیه عضلات پا ضعیف و ناتوان می شود. مجموعه عوامل فوق همراه با آترواسکلروز عروق و کاهش خون رسانی پا عمده ترین علل مساعد کننده پای دیابتی برای بروز زخم هستند. عدم کنترل دیابت، دفاع بدن در برابر میکروب ها و ترمیم زخم را نیز مختل می کند.

افراد در معرض خطر زخم پا

افرادی که یک یا چند عامل از مشکلات زیر در آنان وجود دارد، در معرض خطر ابتلا به زخم پا هستند:
1.    از بین رفتن حس پا
2.    نارسایی عروق پا 
3.    تغییر فرم پا به علت فشار نامناسب به پا
4.    گرفتاری سیستم اعصاب خودکار (اتونوم) به علت کاهش تعریق و خشکی پوست
5.    محدودیت حرکات مفصلی
6.    چاقی
7.    تاری دید، گرفتاری شبکیه به علت دیابت
8.    کنترل نا مناسب قند خون، فشار خون و چربی خون
9.    عدم رعایت بهداشت پا
10.    استفاده از سیگار

اقدامات لازم برای پیشگیری از ابتلا به زخم دیابتی

1.    روزانه پاهای خود را از نظر وجود تاول، بریدگی، خراشیدگی یا ضایعات بین انگشتان بررسی کنید.
2.    پاهای خود را هر روز بشویید و خصوصا بین انگشتان را به دقت خشک کنید.
3.    قبل از شستشوی پاها درجه حرارت آب را با آرنج یا دماسنج بررسی کنید.
4.    در صورت وجود دیدن اختلال، یکی از اعضای خانواده یا یک دوست روزانه پاها را مشاهده کند.
5.    در صورت خشکی پوست پاها، پس از شستشو و خشک کردن از کرم یا روغن نرم کننده استفاده کنید.
6.    جوراب های مناسب کتانی یا نخی بپوشید و روزانه آن ها را تعویض کنید. از پوشیدن جوراب های رفو شده یا پاره خودداری کنید.
7.    هنگام خرید کفش دقت کنید که کاملا اندازه باشد. به جا باز کردن بعدی اعتماد نکنید. جنس کفش باید چرمی باشد و خرید کفش در اواخر روز( زمانی که پاها بزرگ ترین اندازه را دارند) صورت گیرد. کفش های ویژه قدم زدن و دویدن را پس از بررسی پزشک بپوشید.
8.    قبل از پوشیدن کفش، داخل و کناره های آن را از نظر وجود مواردی چون جسم خارجی و سنگ ریزه بررسی کنید.
9.    در فصل زمستان بیشتر احتیاط کرده و از جوراب پشمی استفاده کنید. اطمینان داشته باشید که کفش ها برای جوراب های ضخیم به اندازه کافی جا دارند.
10.    ناخن ها را به صورت عرضی کوتاه کنید و هیچگاه آن ها را از ته نگیرید.
11.    در صورت وجود یک ضایعه جدید، قرمزی، تورم، درد پا یا هر گونه زخم یا تاول فوراً پزشک خود را آگاه کنید و تا زمان معاینه پاها را استراحت دهید.

آنچه نباید بیمار دیابتی انجام دهد:

1.    سیگار نکشید.
2.    از کیسه آب گرم برای گرم کردن پاها استفاده نکند.
3.    هیچوقت پا برهنه راه نرود. در صورت سردی پاها جوراب بپوشد و آن ها را در معرض حرارت مستقیم قرار ندهد.
4.    روی سطوح داغ مانند شن های ساحل یا سیمان کنار استخر شنا راه نرود.
5.    مواد شیمیایی را برای بر طرف کردن میخچه و پینه بکار نبرد و از محلول های ضد عفونی قوی استفاده نکند.
6.    از نوارهای چسبنده روی پا استفاده نکند.
7.    پاها را مدت طولانی در آب قرار ندهد.
8.    از کش یا بند جوراب استفاده نکند.
9.    بدون جوراب کفش نپوشد.

راه های پیشگیری و درمان

کفش مناسب و کفی نقش بسیار مهمی در مراقبت از پای دیابتی ایفا می کنند. کفی معمولا باید از جنس فوم پلاستوزوت باشد. پلاستوزوت ماده ای است که جهت انطباق با نقاط پر فشار طراحی شده. زمانی که کفی کاملا مطابق با پای فرد ساخته شود راحتی و حمایت از پای دیابتی انجام خواهد شد. در کفش افراد دیابتی باید موارد زیر رعایت شود.
1.    پنجه پهن و حجم دار (جهت قرارگیری راحت انگشتان پا)
2.    کفی و مناسب و نرم
3.    زیره کفش مناسب که به حرکت به سمت جلوی فرد کمک می کند.

مشخصات کفش دیابتی:

عارضه زخم پای دیابتی به طور معمول در اثر دو پارامتر ایجاد می شود:
1.    فشار بیش از حد به سطح پا
2.    افزایش میزان آلودگی (میکروب، باکتری، قارچ) روی سطح پا
به این منظور محصول می بایست با طراحی خاص و ایجاد یک فضای حجیم در قسمت جلوی کفش (toe box) و همچنین رعایت تمامی شرایط و استانداردهای کفش در دسترس بیماران دیابتی باشد.

 

([[$parent.lstComments.length]]) نظر

[[item.name]]
[[item.created_at|pDate]]

[[answer.name]]
[[answer.created_at|pDate]]

ثبت نظر